Хипохондријата води до недостаток на самодоверба во сопственото тело и ум и покрај превентивната медицина, континуираната медицинска нега и диетите.
Еден од парадоксите на нашето време е хипохондријата . Овој постојан страв од болест и смрт, кој предизвикува бесконечно страдање кај не толку занемарлив дел од возрасната популација – според некои проценки, околу 20 до 30 проценти, предизвикува виор од консултации, дијагнози и терапии кои всушност немаат смисла, пишува Živim.hr.
Хипохондријата води до недостаток на самодоверба во сопственото тело и ум и покрај превентивната медицина, континуираната медицинска нега и диетите.
Сите ние сме карактеризирани со егзистенцијална анксиозност, и тоа е нормално. Свесни сме за нашата ранливост и минливост, знаеме дека можеме да се повредиме или разболиме и дека, порано или подоцна, мора да умреме.
Интересно е што напредната медицинска грижа што ни е достапна денес не ја ублажува оваа свест за нашата кревкост.
Денес се бориме помеѓу два спротивставени елементи: од една страна, постои психолошката основа која постојано нè потсетува на нашата беспомошност како смртници, а од друга страна, постои модерниот мит за семоќната медицина кој ни кажува дека сè може да се излечи и реши и дека човекот може да биде здрав и млад засекогаш.
Оваа контрадикција ги засилува и драматизира пораките за неефикасност или неуспех што можеме да ги добиеме од сопствените тела. Бидејќи, ако сакаме да бидеме целосно здрави засекогаш, јасно е дека настинката нè плаши, температурата од 39 степени нè излудува, а болката во зглобовите предизвикува паника.
„Анксиозноста околу болеста е засилена од фактот дека во модерното време врските на семејната и социјалната солидарност што го карактеризираат човечкиот вид илјадници години исчезнаа“, објаснува психотерапевтот Никола Гезани, автор на есејот „Хипохондрија“.
Што се случува со хипохондриците?
Анксиозноста станува прекумерна и преминува одредени безбедносни граници, станувајќи патолошка. Ова нарушување има различен степен на интензитет, но во огромното мнозинство случаи станува збор за невроза која подеднакво ги погодува двата пола и нè става во постојана состојба на страв за себе, но и за нашите најблиски.
„Само во мал процент се развива во форми на психоза, слична на делириум, состојба која е многу посериозна“, вели д-р Гезани, истакнувајќи дека хипохондријата се карактеризира со вознемирувачко и прекумерно внимание кон најмалите сигнали на телото.
Д-р Ѓуриќ за хипохондријата: Проблемот не е во тоа што ќе се разболиме, туку во тоа што не живееме додека сме здрави
Дури и само блага болка во стапалото, забрзано чукање на срцето или лошо варење може да предизвика бескрајно страдање и да го наведе лицето постојано да талка од лекар до лекар, повторувајќи тест по тест и барајќи третман по третман.
Се чувствуваме многу лошо и, како што вели психотерапевтот, не разбираме две основни работи: од една страна, нашето тело постојано емитува сигнали за своето присуство и нормално е неговата активност да биде променлива, а од друга страна, постојано го оптоваруваме, присилуваме и тестираме нашето тело со нашата исхрана, неактивност и начин на живот воопшто.
„Резултатот се овие аларми што ни ги испраќа од време на време, кои се совршени физиолошки индикатори. Тие не мора да укажуваат на нешто сериозно, туку најчесто укажуваат дека треба да застанеме, да се одмориме, да јадеме поинаку…“вели д-р Гезани, додавајќи дека телото постојано ни кажува бидејќи тоа е важен дел од психата.
Страв од губење на најблиските
Патофобијата не е само егоцентрична. Д-р Гезани забележува дека дури половина од оние кои страдаат од неа се исклучително загрижени дека членовите на нивното семејство, партнери или пријатели ќе се разболат. Она што го предизвикува страдањето е помислата за „губење“на луѓето од кои зависат за нивната физичка и ментална благосостојба, што е егоцентрично во вистинската смисла на зборот.
Младоста не е хипохондрик
Тешко е да се најде хипохондрик дете или адолесцент. Тие се премногу неинформирани за животот или премногу самоуверени за да размислуваат за неговите ризици и стравуваат за своето здравје. Хипохондријата се јавува кај оние со чувство на одговорност кон животот (започнување работа, основање семејство), а со тоа и поголема чувствителност кон егзистенцијалната ранливост.
„Би рекол дека во просек се појавува од 25-годишна возраст па наваму, а ризикот од појава, парадоксално, се намалува од осумдесеттата година па наваму, иако во тоа време има подиректна конфронтација со кршливоста и минливоста на телото“, вели д-р Гезани.
Дали сум хипохондрик?
Всушност, многу е лесно да препознаете хипохондрија кај себе. Таа е присутна ако здравјето ни е доминантна грижа.
Тешко е да се живее со таква опсесија, но многу луѓе или се срамат да го признаат тоа или мислат дека е нормално.
„Хипохондријата е всушност постојана кражба на виталност, на човекот му се одзема енергијата и вниманието кон многу други аспекти на реалноста“, смета д-р Гезани, додавајќи дека може да се живее со неа само ако е логична и епизодна.
На пример, ако се плашите на секои три или четири месеци кога имате преглед кај лекар или затоа што вашиот партнер не се чувствува добро, тоа е во границите на нормалното. Тоа е страв оправдан со таа егзистенцијална вознемиреност што сите ја имаме. Меѓутоа, ако долго време не размислуваме за ништо друго, тогаш треба да побараме стручна помош.
„Ако, на пример, некој познаник над 60 години се разболи и ние постојано зборуваме за тоа, ние сме во состојба на растројство. Исто како ако одиме на лекар секоја недела или имаме три лекари кај кои одиме затоа што не му веруваме на никого или се срамиме од нашите замислени болести. Тогаш анксиозноста треба да се третира како и секоја друга болест“, вели психотерапевтот.
Понекогаш може да бидат потребни и лекови
Доколку патолошката анксиозност е само повремена, односно се јавува еднаш или двапати годишно, наједноставниот бихејвиорален пристап е да се стави настрана овој „црв во главата“и да се фокусира на други интереси што му се важни. Меѓутоа, кога анксиозноста ќе премине одредена граница, тоа повеќе нема да биде доволно и потребно е да се интервенира со психотерапија или, во најтешките случаи, со психофармакологија.
Психотерапијата игра важна улога во тоа да ни помогне да ги слушаме нашите тела. На пример, некои луѓе страдаат од хипохондрични нарушувања затоа што всушност се преоптоваруваат. Тие работат постојано или се на премногу рестриктивни диети или бараат многу од себе преку дневен интензивен тренинг, но сепак ги игнорираат протестните пораки што им ги испраќаат нивните тела.
„Кога овие знаци стануваат посилни и поизразени, тие паничат, а потоа настапува хипохондрична криза. Многумина се всушност опседнати со ефикасноста и веруваат дека телото треба да биде машина што треба да се турка до максимум. Сепак, тоа не е случај и, порано или подоцна, ќе престане да функционира“, предупредува д-р Гезани.
Чувство на вина
Како што вели психотерапевтот, ова е поврзано и со чувство на вина кај поединци кои кршат одредено правило, прават што сакаат во одреден момент или се однесуваат ненормално.
Тие се свесни дека ги кршат природните граници, но нивниот страв не ги води кон корекција на таквото однесување, туку само кон уште поголема вознемиреност.Ова јасно се гледа кај оние кои пушат, злоупотребуваат алкохол или земаат дрога: во одреден момент тие „полудат“ кога се соочуваат со симптом кој е само последица на она што го прават.
„Мора да разбереме дека телото има своја мудрост што совеста не може и не смее да ја игнорира. Доколку сите обрнувавме повеќе внимание на предупредувачките знаци што ни ги испраќа, наместо да ги криеме под тепих, ќе имавме многу помалку хипохондрична анксиозност“, заклучува експертот.
