Се верува дека 7-10 проценти од возрасните се соочуваат со депресија во одреден момент од својот живот и дека таа ги погодува 15-20 проценти од луѓето од сите возрасти, вели психијатарот и психотерапевт д-р Наташа Шиканиќ за порталот N1.
Според неа, депресијата ги погодува двата пола, но жените во малку поголем процент – овој податок веројатно се должи на фактот дека жените се посклони да побараат помош.
Д-р Шиканиќ посочи на приказната за Милица и Петар, кои побарале психијатриска помош поради лошо расположение што го чувствувале неколку месеци и за кое очекувале дека ќе биде привремено.
„Симптомите што ги чувствувале биле исти кај двата пола. Лошо расположение, необјаснета тага, апатија биле присутни од самиот почеток“, вели таа.
Петар прво се соочил со тешкотии со спиењето – имал тешкотии да заспие, му требало сè повеќе време да заспие, се будел сè почесто во раните утрински часови, останувајќи буден до утрото, бил сè поуморен, со чувство дека се буди поуморен отколку што бил претходната вечер.
„Утрата му беа најтешки, тој сфати дека нема желба да стане и да оди на работа, па затоа сè повеќе доцнеше, сè додека не престана да оди на работа. Деновите ги поминуваше во кревет, едвај комуницираше со семејството и пријателите, ништо не му го носеше задоволството што го чувствуваше претходно“, вели таа.
Милица се чувствуваше слично, додава таа.
„Тие се соочија со чувство на вина за нивната состојба, се чувствуваа безнадежно, но немаа сила да променат ништо. Беа загрижени за сопствената состојба и финансиската состојба на нивното семејство, иако немаше вистински причини за тоа. Тие немаа апетит, не чувствуваа глад, ниту пак имаа потреба од храна, а изгубија околу 10 килограми телесна тежина во текот на три месеци“, истакнува таа.
Повлекувањето, избегнувањето контакт со семејството и пријателите, тешкотиите при извршување на работните задачи и губењето на ефикасноста се исто така симптоми на депресивна состојба.
Чувството на вина, многу често прекумерно и ирационално, заедно со идеите за безвредност и беспомошност, како и недостатокот на перспектива во животот, многу често се придружни симптоми.
Петар повремено мислеше дека ова страдање нема решение, дека ги мачи сите, дека е подобро да го нема, дека треба да го заврши својот живот и да „исчезне“, што на крајот го доведе до одлуката да побара помош од психијатар.
„Милица и Петар започнаа со третман со лекови, заедно со психотераписки интервенции и поддршка. По неколку недели третман, симптомите постепено се намалија. Тие се вратија на своите вообичаени обврски, и во семејството и на работа, дружење и спортски активности. „Тие продолжија да живеат нормален живот, среќни и задоволни како и порано“, вели д-р Шиканиќ.
Тој додава дека депресивната епизода на Милица се враќала неколку пати, но дека таа успешно ја надминува секој пат.
„Влегувањето во менопауза придонело за повторување на епизодите. Со третманот, епизодите стануваат пократки и поблаги. Периодите помеѓу епизодите ѝ овозможуваат да живее нормален живот и да функционира, а таа нема симптоми на депресија“, вели психијатарот.
Симптоми
Тагата е емоција што секој од нас ја чувствува кога доживува некаков вид загуба. Депресијата ја дефинираме како екстремна форма на тага што вклучува специфични симптоми.
„Напуштањето од страна на дечко/сопруг или девојка/сопруга, губењето на близок член на семејството поради болест, доживувањето било каков вид емоционална загуба е нешто што секој од нас го доживеал во одреден момент и е универзално искуство. Како се чувствуваме? Тажно. Многумина исто така се чувствуваат уморни, демотивирани и неспособни да спијат кога се напуштени. Но, сите овие чувства исчезнуваат со текот на времето. Тоа не е депресија!“, нагласува д-р Шиканиќ.
Депресијата е медицинско нарушување кое има свои симптоми во сферата на емоциите, мислите и однесувањето. Депресијата е чувство на тага, лошо расположение, апатија, губење на мотивација и интерес. Исто така, присутни се бројни други емоционални и физички симптоми, што ја прави засегнатата личност дисфункционална во семејството и на работа.
Лицето има депресивно растројство и треба да побара стручна помош ако покажува некој од следниве симптоми најмалку две недели или повеќе континуирано:
-
Чувство на лошо расположение, тага, апатија
-
Недостаток на енергија, иницијатива, мотивација
-
Нарушена концентрација или внимание
-
Намалена самодоверба и самопочит
-
Чувство на вина и безвредност
-
Мрачно и песимистичко гледање на иднината
-
Нарушен сон
-
Намален апетит
-
Забележлив замор дури и по најмал напор
-
Идеи за безвредност, беспомошност, недостаток на перспективи, ниска самодоверба и самовредност
-
Губење на либидото
-
Идеи за самоповредување и самоубиство.
Промените во расположението варираат од ден на ден и честопати се неусогласени со околностите, но можат да се појават и повеќе пати во текот на денот.
„Во некои случаи, вознемиреноста, возбудата и нарушените моторни вештини може да бидат поизразени поради депресивна состојба, барем повремено, а промените во расположението може да се влошат и со дополнителни симптоми како што се изменето однесување, намалена толеранција, прекумерна употреба на алкохол, чувство на напнатост, нервоза, иритација, влошување на претходно постоечките симптоми (фобија, опсесивност, хипохондрија итн.)“, вели д-р Шиканиќ.
Лицето покажува губење на интерес или губење на задоволство во активностите што порано носеа задоволство. Постои недостаток на емоционален одговор на вообичаено пријатни настани и околина. Пациентите често имаат впечаток дека ги изгубиле емоциите кон своите најблиски, што им предизвикува дополнително страдање и вина.
Степените на депресија можат да варираат и бараат различни пристапи и помош што треба да се обезбеди.
„Депресијата е едно од најчестите нарушувања со кои се среќаваме. Симптомите на депресија можат да се појават еднаш во животот или можат да се повторат. Депресијата може да се појави во кое било време од нашите животи и нема никаква врска со возраста или полот“, истакнува психијатарот.
Причини
Причините за депресија се бројни. Бројни внатрешни и надворешни фактори можат да влијаат врз тоа лицето да развие депресија. Најважни се биохемиските фактори, факторите на нарушувања на биохемијата на мозокот, нарушувањата на трансмитерот и хормоните предизвикани од бројни внатрешни фактори.
„Не треба да се срамиме од депресијата, треба да ја прифатиме како и секоја друга физичка болест, исто како што прифаќаме болно грло, дијабетес, чир, астма, висок крвен притисок итн., бидејќи депресијата е болест на мозокот, а мозокот е орган како и сите други органи во нашето тело“, нагласува д-р Шиканиќ.
Генетика и депресија
Според д-р Шиканиќ, генетските фактори можат да играат улога во појавата на депресија, особините на личноста, карактерот на една личност и некои фактори на животната средина како што се семејни или брачни проблеми, проблеми на работа, болест со која е тешко да се справите, болест на член на семејството, претрпени природни катастрофи (пожари, поплави итн.), стрес доживеан како жртва на криминал, финансиски проблеми, губење на најблиски, справување со старост, некои хронични болести…
„Луѓето кои страдаат од депресија често се соочуваат со притисок од најблиските и околината кои им велат: разбуди се, движи се, можеш да го направиш тоа, немаш волја, не сакаш итн. Овој вид притисок само ја влошува состојбата на заболениот, кој веќе се чувствува доволно лошо поради својата состојба, желбата да се движи, но не е во можност итн. Секогаш треба да се има предвид дека депресијата не е слабост на карактерот или недостаток на волја. Депресијата е болест која бара третман и стручна помош“, вели таа.
Депресијата е едно од менталните нарушувања кои реагираат на применетите терапии и третмани во висок процент. Депресијата мора да се третира со лекови кои се многу важни и корисни за ова нарушување. Лековите се ефикасни, безбедни и сигурни, тврди д-р Шиканиќ.
„За жал, поради предрасудите и стигмата што ги носат менталните нарушувања, пациентите често имаат негативен став кон лековите, кој не се базира на факти и знаење. Потребно е да ја прифатите и примените терапијата што ја препишал психијатарот што сте го избрале и на кого сте се обратиле за помош. Депресијата е болест и употребата на алтернативни, немедицински методи само ја продолжува оваа состојба“, нагласува таа.
Важноста на психотерапијата
Психотерапијата е многу корисна за депресивните пациенти, вели д-р Шиканиќ.
„Само психотерапијата може да помогне кај многу блага депресија, додека умерените и тешките форми бараат комбинирана терапија со лекови и психотерапија. Одлични резултати се добиваат со употреба на транскранијална магнетна стимулација (TMS) , која, со помош на пулсирано магнетно поле, сама или во комбинација со лекови и психотерапија, предизвикува промени во невроните што водат до третман на депресија“, вели таа.
Секако, некои методи на самопомош (физички вежби, одење, здрава исхрана, доволно спиење, методи на релаксација, избегнување алкохол) можат да придонесат за заздравување кога се применуваат со горенаведените методи, додава таа.
„Депресијата е болест на мозокот и психијатрискиот третман е неопходен. Со соодветен третман, поголемиот дел од луѓето успешно ќе ја надминат оваа болест. Доколку почувствувате некои од симптомите споменати во овој текст, не двоумете се, побарајте помош од психијатар што е можно поскоро“, заклучува д-р Наташа Шиканиќ.
