Замагленоста на мозокот, расеаноста, тромоста и заборавеноста често се припишуваат на исцрпеност или стрес, што може да биде вистина, но причината може да биде и недостаток на важен витамин.
Витаминот Б12 игра изненадувачки голема улога во функционирањето на нервниот систем и општото здравје на мозокот , објавува Živim.hr.
Ја поддржува меморијата, концентрацијата, менталното здравје и одржувањето на здрави мозочни клетки, па затоа падот на неговото ниво често прво се забележува во самиот мозок. Различни фактори можат да придонесат за недостатокот, вклучувајќи ја исхраната, лековите, проблемите со апсорпцијата и напредната возраст. За среќа, во повеќето случаи, состојбата е поправлива.
„Недостатокот на витамин Б12 е една од ретките реверзибилни причини за когнитивен пад. Раното откривање може да спречи долготрајно оштетување на мозокот и да ја врати менталната бистрина“, вели д-р Маџид Фотухи, невролог и предавач на Универзитетот Џонс Хопкинс.
Улога во телото
Витаминот Б12 е исклучително важен за мозокот, но и за бројни процеси во телото. Тој помага во градењето и одржувањето на миелинот, заштитната обвивка на нервните влакна што овозможува брза и ефикасна комуникација помеѓу мозочните клетки. Исто така, ја поддржува синтезата на ДНК и помага во одржувањето на здравјето на мозочното ткиво.
Исто така е неопходен за производство на невротрансмитери како што се допамин и серотонин, кои го регулираат расположението, фокусот и мотивацијата. Учествува во формирањето на црвените крвни зрнца, а е важен и за разградувањето на хомоцистеинот, аминокиселина која може да се насобере кога нивоата на витамин Б12 се ниски.
Зголемените нивоа на хомоцистеин се поврзани со поголем оксидативен стрес и послаба функција на крвните садови, што може да го влоши когнитивниот пад.
„Сите овие функции го прават витаминот Б12 важен за бистар ум, меморија и ментална енергија. Кога неговите нивоа се ниски, нервните сигнали можат да забават или да откажат, правејќи ги мозочните клетки поподложни на оштетување. Со текот на времето, недостатокот може да доведе до конфузија, проблеми со рамнотежата, побавно размислување и тешкотии со фокусирањето. Некои истражувања ги поврзаа покачените нивоа на хомоцистеин со когнитивниот пад и невродегенеративните заболувања како Алцхајмеровата болест и други форми на деменција“, вели д-р Фотухи.
Симптоми на недостаток на витамин Б12
Знаците на ниско ниво на витамин Б12 можат да влијаат на целото тело. Меѓу најчестите симптоми се замор и слабост поради анемија, вкочанетост или трнење во рацете и нозете, палпитации, проблеми со меморијата и концентрацијата, тешкотии со рамнотежата и промени во расположението како што се раздразливост, депресија и апатија.
Анемијата е честа појава при недостаток на витамин Б12, но невролошки симптоми може да се појават и без него кога нивоата на витамин се ниски.
Симптомите често се развиваат постепено и на почетокот може да бидат незабележливи, но со текот на времето се влошуваат. Исто така е можно да не се појават сè додека нивото на витамини во телото не стане значително ниско.
Неодамнешните истражувања покажуваат дека когнитивните и невролошките проблеми кај постарите лица можат да се појават дури и кога нивоата на витамин Б12 се во рамките на нормалниот опсег, но на неговата долна граница.
„Доколку имате некој од горенаведените симптоми, разговорот со вашиот лекар и проверката на нивоата на витамин Б12 може да биде важен чекор во заштитата на здравјето на вашиот мозок. Недостатокот на витамин Б12 е чест, но недоволно препознаен и релативно лесен за дијагностицирање и лекување“, вели д-р Џоел Салинас, вонреден професор по неврологија на Медицинскиот факултет „Гросман“ при Универзитетот во Њујорк.
Како што додава тој, со оглед на тоа што неговите невролошки и когнитивни ефекти можат да личат на посериозни мозочни нарушувања, рутински се проверува при проценката на когнитивниот пад.
Фактори на ризик
Витаминот Б12 е неопходен за производство на црвени крвни зрнца, но човечкото тело не го произведува. Затоа мора да го внесуваме со храна, а телото мора да може правилно да го апсорбира. Во тој процес, протеин наречен интринзичен фактор, кој го лачат клетките на желудникот, игра важна улога.
Ако не јадете доволно храна богата со витамин Б12, не земате додатоци во исхраната или имате проблеми со апсорпцијата, сте изложени на ризик од недостаток.
Вегетаријанците и веганите се изложени на зголемен ризик, бидејќи витаминот Б12 главно се наоѓа во храна од животинско потекло. Лицата со гастроинтестинални заболувања кои влијаат на апсорпцијата, како што се Кронова болест, целијакија или пернициозна анемија, како и луѓето кои имале операција на желудник или баријатриски процедури, или кои прекумерно консумираат алкохол, се изложени на поголем ризик.
Постарите лица се исто така изложени на поголем ризик бидејќи апсорпцијата на витамин Б12 често се намалува со возраста. Луѓето кои земаат метформин или лекови за намалување на желудечната киселина, како што се инхибитори на протонска пумпа, долго време, исто така, може да развијат недостаток и треба да ги следат нивоата на овој витамин, вели Салинас.
Што можеш да направиш?
Исхраната богата со витамин Б12 може да помогне во одржувањето на здрави нивоа на оваа хранлива материја. Добри извори се рибата, месото, јајцата, млечните производи, нутритивниот квасец и збогатените житарки. Доколку недостатокот веќе се појавил, можеби ќе биде потребно да се надомести со додатоци во исхраната или инјекции.
„Тестирањето на нивоата во крвта е најсигурен начин да се утврди дали внесот преку исхраната е доволен. Ако не, оралните додатоци ќе бидат ефикасни за повеќето пациенти, додека инјекциите се користат во потешки случаи“, вели Салинас.
Крвната анализа е важен начин за откривање на недостаток на витамин Б12 пред состојбата да напредува до точка каде што штетата повеќе не може целосно да се поправи. Затоа, се препорачува да се провери нивото на овој витамин во случај на какво било губење на меморијата без јасна причина.
Кога третманот ќе се започне навреме, проблемите со меморијата, промените во расположението и фокусот можат целосно да се решат, додека без третман може да се појави трајно губење на меморијата.
