Најчестите причини за чести будења вклучуваат стрес, несоница, апнеа при спиење, синдром на немирни нозе, егзема, несоодветни услови за спиење и употреба на алкохол или дрога.
Кога фреквенцијата или времетраењето на будењето ја надминува просечната граница, може да постои основен проблем.
Будењето среде ноќ е нормално, но само до одреден степен, бидејќи честите ноќни будења можат да бидат знак на здравствен проблем.
Сертифицираниот лекар за медицина на спиење, Ручир Пател, доктор по медицина и основач на Институтот за несоница и спиење во Аризона, објаснува дека иако фрустрирачко, будењето среде ноќ може да биде нормален дел од вашиот модел на спиење.
Која е најдобрата температура во спалната соба: Тајната на квалитетниот сон е во неа.
Будењето во исто време секоја вечер е последица на здравствена состојба, а може да влијае и на здравјето.
Дали е подобро да се затвори или да се остави вратата од спалната соба отворена: Една варијанта предизвикува замор, поспаност и послаба концентрација следниот ден.
Меѓутоа, кога фреквенцијата или времетраењето на будењето ја надминува просечната граница, може да постои основен проблем.
Причини за постојано будење среде ноќ
Иако будењето ноќе не е секогаш причина за загриженост, ако се меша во секојдневниот живот, треба да разговарате со вашиот лекар, вели Морган Софлер, доктор по медицина, специјалист за медицина на спиење и вонреден професор по медицина на Медицинскиот колеџ во Њујорк.
Ова е затоа што многу фактори можат да влијаат на квалитетот на спиењето – од секојдневните навики до здравствените проблеми.
Живот под стрес
– Несоницата е најчеста причина за постојано нарушен сон – вели д-р Софлер.
Иако генетиката, навиките за спиење и други фактори често придонесуваат, стресот , анксиозноста и депресијата се главните предизвикувачи, според студија од 2024 година во Journal of Sleep Medicine.
Всушност, луѓето со несоница имаат тенденција да имаат покачено ниво на кортизол, хормонот на стрес во телото.
– Многу луѓе имаат кратки напади на несоница кои се решаваат сами од себе – вели д-р Софлер.
Клиниката во Кливленд забележува дека привремената несоница често е предизвикана од големи животни промени, позитивни или негативни, стресни околности, па дури и болест и повреда. Но, кога несоницата станува хронична, т.е. трае подолго од осум недели, се препорачува да се побара помош.
Недијагностицирана апнеа при спиење
– Опструктивната ноќна апнеа е уште една многу честа причина зошто поединците развиваат фрагментиран сон – вели д-р Софлер.
Оваа состојба се јавува кога мускулите на грлото се опуштаат преку ноќ, блокирајќи ги дишните патишта. Затоа, мозокот го чувствува овој пад на кислородот и се буди за да го врати нормалното дишење.
Д-р Пател и д-р Софлер велат дека карактеристичните знаци на апнеа при спиење се: рчење, задишано будење, честа потреба за мокрење преку ноќ, прекумерна дневна поспаност, утринска сува уста или главоболка.
Немирни нозе
До 15% од возрасните имаат синдром на немирни нозе (RLS), нарушување поврзано со спиењето кое се карактеризира со силна потреба да се движат нозете додека се мирни.
„ Пациентите со синдром на немирни нозе веќе имаат тешкотии со спиењето бидејќи нивните симптоми обично се влошуваат ноќе или за време на одмор“, вели неврологот Вилијам Г. Ондо, директор на Клиниката за нарушувања на движењето во Методистичкиот невролошки институт во Хјустон.
Ниските нивоа на железо и лекови како што се антихистаминици, антидепресиви и лекови против гадење, исто така, можат да ги влошат симптомите на синдром на немирни нозе.
Иритирана и чешачка кожа
Егземата не влијае само на кожата, туку може да влијае и на сонот.
– Оваа болест може да има сериозно влијание врз квалитетот на животот и општото здравје на пациентите, и физичко и ментално – вели Џонатан Силверберг, доктор по медицина, доктор на науки, магистер по јавно здравје, директор за клинички истражувања и контактен дерматитис на Медицинскиот факултет и здравствените науки „Џорџ Вашингтон”.
Тој забележува дека егземата може да предизвика промени во имунолошкиот систем и воспалителни реакции што го отежнуваат спиењето. Покрај тоа, вообичаено е пациентите со егзема да доживуваат чешање полошо ноќе, што им го отежнува заспивањето или одржувањето на спиењето.
Премногу топла спална соба
На телото му е потребен пад на температурата за да започне со спиење, а прегреаната соба може да го прекине овој важен дел од циклусот на спиење.
Препорачливо е температурата во спалната соба да биде помеѓу 18 и 19 степени.
Душекот е премногу тврд
Честа заблуда е дека поцврстиот душек и подобриот сон одат рака под рака.
„Многу цврстиот душек создава високи точки на притисок во колковите и рамената и слаба потпора во долниот дел од грбот, што доведува до превртување и вртење за да се ослободат тие точки на притисок, а со тоа и до немирни ноќи на сон“, вели Пит Билс, потпретседател за иновации во спиењето и клинички истражувања за Sleep Number for Healthy .
,,Скролање” на телефонот пред спиење
Иако го потиснува мелатонинот – хормонот на спиењето, сината светлина од екранот не е доволно силна за значително да го наруши сонот. Наместо тоа, истражувачите посочуваат навики на телефон што го нарушуваат сонот, како што се стимулирачка содржина, бесконечно скролување и неконзистентни времиња за спиење.
Пијалок пред спиење
Пиењето алкохол доцна во денот е сигурен начин да го нарушите вашиот природен ритам на спиење, според Леа Кеилор, доктор на науки, доктор по медицина и психолог.
Клиничкиот преглед од 2025 година објавен во списанието „Sleep Medicine ReviewsЌ сугерира дека како што алкохолот се метаболизира, сонот станува полесен и пофрагментиран, што значи дека будењата се поверојатни.
Истражувањето истакнува дека дури и мали количини алкохол ја потиснуваат REM фазата на спиење – брзо движење на очите, инаку клучна фаза за меморијата, расположението и когнитивната обработка.
Хормонални промени
– Хормоналните промени, како што се оние за време на менструалниот циклус, бременоста, менопаузата или стареењето, можат да го нарушат сонот. Флуктуациите во естрогенот и прогестеронот може да доведат до ноќно потење, несоница или немир. Затоа на многу жени може да им биде потешко да заспијат непосредно пред менструацијата и за време на менопаузата – објаснува д-р Кејлор.
Несакан ефект на лекот
„Некои лекови, како што се оние за висок крвен притисок, астма или депресија, исто така можат да предизвикаат несоница или да ги направат ноќите немирни“, вели д-р Кејлор.
Лековите што можат да влијаат на спиењето вклучуваат: деконгестанти за настинки и алергии, лекови за дијабетес, лекови против болки на рецепт, стероиди.
Постојана потреба за тоалет
Будењето за мокрење среде ноќ е прилично честа појава, но ако мочниот меур ве буди одново и одново, тоа може да биде знак за подлабок проблем, вели д-р Софлер.
Честите одења во тоалет навечер, познати како ноктурија, може да бидат поврзани со внесување кофеин или течности пред спиење, исхрана со висока содржина на сол или привремени проблеми како што е инфекција на уринарниот тракт.
Сепак, ноктуријата е поврзана и со: проблеми со мочниот меур, хормонална нерамнотежа, дијабетес, висок крвен притисок, срцеви заболувања.
Колку пати е нормално да се будам навечер во споредба со возраста?
Д-р Пател ги наведува критериумите за нормални ноќни будења:
Рана зрелост – еднаш или двапати навечер
Средна зрелост – два до три пати навечер
Постари лица – од три до пет пати во текот на ноќта.
– Исто така е важно да се напомене дека лицето треба да може повторно да заспие во рок од 30 минути или помалку – објаснува д-р Пател.
Кога да посетите лекар затоа што се будите среде ноќ
Д-р Пател вели дека треба да посетите специјалист за спиење ако:
чувствувате замор и покрај спиењето од седум до осум часа
сте будни повеќе од 30 минути во текот на ноќта
имате потреба од чести дремки или се чувствувате поспано додека возите
имате поспаност дури и 30 минути по станувањето од кревет.
партнерот забележува ‘рчење или отежнато дишење.
– Прво, подобро треба да ја утврдиме вистинската причина за нарушувањата на спиењето. Врз основа на ова, лекарот може да го советува соодветниот третман – вели д-р Ручир Пател.
