Од топлиот и сончев ден што го имавме вчера, стигнавме до дожд и снег на планините. Такво е најчесто времето кога се поместува часовникот.
Лекарите предупредуваат дека ваквите ненадејни промени можат да претставуваат сериозен стрес за телото, особено за срцето и крвните садови. Помина викендот кога преминавме на летно сметање на времето, што е дополнителен стрес. Кардиологот д-р Петар Оташевиќ, во интервју за РТС откри како овие промени влијаат на нашето здравје.
Наглите временски флуктуации, како оние што доведуваат до пад на температурата од десет степени за краток временски период, претставуваат значаен предизвик за организмот, особено за кардиоваскуларниот систем. Директорот на Кардиолошката клиника на Институтот за кардиоваскуларни заболувања „Дедење“, д-р Петар Оташевиќ, истакнува дека преминот од топло кон ладно време може да доведе до зголемени тегоби, како кај хронично болните, така и кај здравите луѓе.
Како што објаснува тој, телото многу полесно ја толерира промената на времето во спротивна насока – кога од постуден период влегуваме во потопол период. Проблемот се јавува кога има ненадејна настинка, бидејќи тогаш има физиолошки реакции кои можат да го оптоварат срцето и крвните садови.
„Доаѓа спазам на крвните садови, односно нивно стеснување, што доведува до зголемување на крвниот притисок и може да предизвика забрзување на срцето“, вели д-р Оташевиќ.
Иако кај здрави луѓе овие промени обично предизвикуваат привремени симптоми како што се поспаност, слабост или губење на концентрација, кај чувствителните групи ситуацијата може да биде посериозна. Малите деца, постарите лица и пациентите кои веќе имаат хронични заболувања, првенствено кардиоваскуларни, се особено изложени на ризик. Кај нив, дури и мала промена во надворешните услови може да доведе до влошување на основната состојба.
Дневни временски флуктуации
Дополнителен фактор што влијае на појавата на проблеми е промената на атмосферскиот притисок. Кардиологот истакнува дека овие осцилации можат да ги интензивираат симптомите, но дека кај повеќето луѓе телото се адаптира во рок од еден до два дена. Токму затоа е важно да се препознае кога симптомите се привремени и кога бараат внимание.
Ситуациите кога пациентите веќе примаат третман за крвен притисок или срцеви заболувања претставуваат посебен предизвик. Во тие случаи, најважно е тие да не донесуваат независни одлуки за промена на терапијата.
„Не преземајте никакви мерки сами во однос на зголемување или намалување на терапијата што веќе ја имате, туку договорете се со вашиот лекар“, нагласува гостинот на РТС.
Тој советува пациентите однапред, во соработка со избраниот лекар, да направат план за однесување за различни ситуации – што да прават ако притисокот се покачи, што ако се намали, како и, како да реагираат во случај на неправилен или забрзан срцев ритам. Со оглед на тоа што пролетта и есента се периоди на чести временски промени, овој вид подготовка може значително да го намали ризикот од компликации.
Слушајте го вашето тело
Кога станува збор за дневните навики, важно е да се прилагодите на временските услови, забележува д-р Оташевиќ и потсетува на важноста на слоевитата облека, за да може телото полесно да се прилагоди на температурните флуктуации во текот на денот.
„Не е добро да се чека 25 степени во зимска јакна“, забележува тој, укажувајќи на потребата од постепена адаптација.
Контролата на крвниот притисок е исто така важна, но не треба да се претерува. Притисокот природно варира во текот на денот, па затоа честите мерења можат да доведат до непотребна грижа. Се препорачува мерење на притисокот во вообичаеното време, како и кога ќе се појават симптоми како што се главоболка, вртоглавица или зуење во ушите. Доколку лекарот препорача одредени лекови за итно намалување на притисокот, тие треба да се користат во согласност со тие упатства.
Хидратацијата е уште еден важен фактор, не само во текот на летото, туку и во текот на остатокот од годината. Се препорачува да се внесува до литар и пол вода дневно, но само обична вода. Газираните пијалоци и сокови не можат да ја заменат соодветната хидратација на телото.
Исто така е важно да го слушате сопственото тело, нагласува кардиологот. Пролетниот замор е чест во овој период, па затоа е потребно активностите да се прилагодат на сопствената состојба. Доколку телото сигнализира дека е потребен одмор, тоа треба да се почитува. Редовната рутина може да се продолжи, но со флексибилност и разбирање на сопствените граници.
Дополнителен ризик за летно сметање на времето
Дополнителен предизвик за телото е промената на часовникот, односно преминот на летно сметање на времето. Д-р Оташевиќ истакнува дека оваа промена го нарушува природниот биолошки ритам. Телото работи во фиксни циклуси, па затоа ненадејната промена на времето на будење и спиење може да предизвика хормонски реакции кои влијаат на срцето и крвниот притисок.
„Нашето тело приближно знае кога се будиме и кога заспиваме, а кога одеднаш ќе го промените тоа време, одредени хормони можат да скокнат“, објаснува Оташевиќ. Последиците можат да бидат зголемување на крвниот притисок и забрзан пулс.
Истражувањата покажуваат дека најризичниот период е токму првиот понеделник по промената на часовникот. Тогаш фреквенцијата на акутен миокарден инфаркт се зголемува за пет до десет проценти. Иако станува збор за релативно мало зголемување, тоа е статистички значајно и укажува на чувствителноста на организмот на ваквите промени.
Од друга страна, префрлањето на зимско сметање на времето, кога се спие еден час подолго, може да има спротивен ефект, па дури и да донесе одреден заштитен ефект.
За да се ублажат ефектите од промената на времето, се препорачува телото да се подготви неколку дена однапред. Идеално, два до три дена пред промената на часовникот, времето за спиење треба постепено да се поместува за 15 до 20 минути порано. На овој начин, на телото му се овозможува постепено да се прилагоди на новиот ритам.
Ако немаше време за подготовка, важно е да се обезбеди доволно спиење.
„Ако спиете седум часа, на вашето тело нема да му пречи дали спиете од полноќ до седум или од единаесет до шест“, истакнува д-р Петар Оташевиќ, нагласувајќи дека е клучно да се одржува вкупното време на спиење.
