Бакарот е суштински елемент во трагови и еден од најзастапените преодни метали во човечкото тело. Овој минерал е неопходен за здрава кожа, коски и имунитет.
Бакарот е минерал што природно се јавува во почвата и им е потребен на луѓето за опстанок. Нашите тела не можат сами да го произведуваат, па затоа мора да го внесуваат преку храна или додатоци во исхраната.
За време на бременоста, потребата од железо, цинк, калциум се зголемува… Проф. Матиќ објаснува до што може да доведе нивниот недостаток и кога е неопходна суплементација со минерали
Регистрираната диететичарка Џулија Зумпано вели дека овој микроелемент не е од оние на кои им се обрнува многу внимание, но е неопходен за животот и ги наведува потенцијалните здравствени придобивки од бакарот:
Бакарот го подобрува здравјето на кожата
На кожата ѝ се потребни бакар и други минерали за да се обнови и да остане здрава.
– Недостатокот на меланин може да доведе до хипопигментација или осветлување на кожата. Некои докази сугерираат дека недостатокот на бакар, цинк и железо може да влијае на кожни заболувања, како што се акни, псоријаза и егзема – вели Зумпано.
Според неа, ова не значи дека треба да се земаат додатоци на бакар за лекување на проблеми со кожата.
– Ако веќе имате соодветни нивоа на бакар, додатокот нема да помогне и може да биде штетен. Всушност, една студија покажа дека многу високи нивоа на бакар и одредени други минерали всушност можат да предизвикаат исти кожни состојби, објаснува таа.
Бакарот спречува анемија
Бакарот е потребен за создавање хемоглобин, кој носи кислород до ткивата на телото.
Ако има недостаток на хемоглобин, може да се развие анемија – ниско ниво на здрави црвени крвни клетки. Луѓето со анемија може да имаат симптоми како што се: замор, отежнато дишење, срцеви палпитации. Во тешки случаи, анемијата може да биде опасна по живот.
– Ако имате анемија, не претпоставувајте дека додатоците на бакар ќе помогнат. Анемијата може да се појави кога на лицето му недостасува една од неколкуте хранливи материи, вклучувајќи бакар, железо и витамин Б12, објаснува Зумпано, додавајќи дека лекарот може да користи тестови за да утврди што ја предизвикува анемијата.
Бакарот го зајакнува имунолошкиот систем
Недостатокот на бакар може да предизвика неутропенија – ниско ниво на бели крвни клетки. Без доволно бели крвни клетки, телото не може да се бори против инфекции.
– Ако нивоата на бакар се премногу ниски, имунолошкиот систем не може да се заштити од бактерии и други натрапници. Но, на вашиот имунолошки систем му се потребни и многу други витамини и минерали. Урамнотежената исхрана и квалитетниот сон се најдобрите начини за поддршка на вашиот имунолошки систем – советува Зумпано.
Бакарот ги одржува коските силни
Калциумот е најпознатиот минерал за здравјето на коските, но и други хранливи материи, вклучувајќи го и бакарот, се потребни за да се одржат коските силни.
– Само мала количина бакар се складира во телото. Од таа количина, две третини од бакарот во телото се наоѓа во коските и мускулите. Бакарот е неопходен за правилен развој на коските, а неговиот недостаток може да предизвика остеопороза – вели Зумпано.
Секој на кого му е дијагностицирана остеопороза или ниска густина на коскените минерали треба да разговара со својот лекар, вели тој.
– Некои луѓе со остеопороза може да имаат корист од додатоци во исхраната што содржат калциум, манган, цинк и бакар. Лекарот може да препорача план за лекување што ќе помогне во забавување на губењето на коскената маса и зајакнување на коските, вели таа за Клиниката „Кливленд“ .
Колку бакар е потребен дневно
Потребни се мали количини на бакар за да се задоволат потребите на телото.
Дневната вредност за бакар е 900 микрограми (mcg) за сите луѓе на возраст од 4 години и постари.
Сепак, препорачаната дневна доза се базира на возраста и фазата на живот и дава попрецизна препорака.
Препорачани дневни дози на бакар:
Од раѓање до 6 месеци – 200 mcg
Доенчиња од 7 до 12 месеци – 220 mcg
Деца од 1 до 3 години – 340 mcg
Деца од 4 до 8 години – 440 mcg
Деца од 9 до 13 години – 700 mcg
Тинејџери од 14 до 18 години – 890 mcg
Возрасни 19 години и постари – 900 mcg
Бремени жени – 1.000 mcg
Доилки – 1.300 mcg
Храна богата со бакар
Исхраната на повеќето луѓе содржи доволно бакар природно, но храната што содржи најмногу бакар е:
Говедски црн дроб – 1.378 проценти од дневните потреби се содржани во една порција од 85 грама пржен говедски црн дроб
Остриги – 539 проценти од дневните потреби во порција од 85 грама варени остриги
Чоколадо – 70 до 104 проценти од дневните потреби во едно темно чоколадо со најмалку 85 до 100 проценти какао
Компири – 75 проценти од дневните потреби во еден среден компир со кора
Шитаке печурки – 72 проценти од дневните потреби во половина чаша
Индиски ореви – 70 проценти од дневните потреби во 30 грама суво печени индиски ореви
Ракчиња – 69 проценти во порција од 85 грама
Семки од сончоглед – 68 проценти од дневните потреби во четвртина чаша.
Многу други прехранбени производи содржат 20 проценти или повеќе од препорачаниот дневен внес, вклучувајќи: тофу, наут, просо, лосос, тестенини од цело зрно, авокадо.
Кога да земате додатоци на бакар
Недостатокот на бакар е редок во развиените земји, па затоа на повеќето луѓе не им е потребен додаток во исхраната.
Додатоците во исхраната обично се потребни кај луѓе кои имаат:
Целијачна болест – луѓето со целијакија може да имаат проблеми со апсорпцијата на одредени минерали, вклучувајќи го и бакарот, во тенкото црево.
Менкесова болест – оваа ретка генетска состојба влијае на способноста на телото да дистрибуира бакар до органите и ткивата. Менкесовата болест може да биде опасна по живот и бара дневни инјекции со бакар почнувајќи од првите денови од животот.
Зумпано додава дека земањето високи дози на додатоци во исхраната со цинк може да доведе и до недостаток на бакар.
– Избегнувајте земање повеќе од 40 милиграми (мг) цинк дневно, освен ако вашиот лекар не ви го препорача тоа – вели Зумпано.
Ризици од предозирање со бакар
Јадењето балансирана исхрана нема да предизвика предозирање со бакар, што се случува ако земате додатоци во исхраната.
Земањето многу големи количини на додатоци на бакар може да предизвика: болка во стомакот, дијареа, заболување на црниот дроб, гадење и повраќање.
Луѓето со Вилсонова болест, генетска состојба која предизвикува зголемување на нивоата на бакар во телото, се изложени на висок ризик од труење со бакар.
Д-р Зумпано вели дека иако бакарот е есенцијален минерал со здравствени придобивки, земањето високи дози нема да го направи никого поздрав.
– Бакарот може да се добие преку исхраната, освен ако не постои медицинска состојба што го попречува неговото апсорбирање – повторува Зумпано.
