Иако е општо познато дека прекумерната консумација на алкохол го оштетува црниот дроб, помалку е познато дека акумулацијата на масти може да има и сериозни последици.
Жените во постменопауза имаат поголем ризик од развој на замастен црн дроб, а експертите предупредуваат на еден суптилен симптом кој често се занемарува.
Иако е општо познато дека прекумерната консумација на алкохол го оштетува црниот дроб, помалку е познато дека акумулацијата на масти може да има и сериозни последици.
Според истражување објавено во списанието BMC Gastroenterology, дури 40 проценти од луѓето во САД на возраст од 60 до 74 години имаат неалкохолна масна болест на црниот дроб (NAFLD).
Што е замастен црн дроб и кој е најмногу изложен на ризик?
„Замастен црн дроб се однесува на акумулација на масти во црниот дроб“, изјави за Параде д-р Суџит Џанардан, хепатолог во Медицинскиот центар на Универзитетот Раш, специјализиран за оваа болест.
Тој објаснува дека неалкохолната масна болест на црниот дроб е предизвикана од метаболичка дисфункција, како што се дебелината и дијабетесот тип 2, објавува Index.hr.
Д-р Џузепе Морели, гастроентеролог специјализиран за заболувања на црниот дроб, вели дека возраста е исто така важен фактор на ризик. „Ризикот достигнува врв во 40-тите и 50-тите години од животот и останува висок од повеќе причини“, вели тој.
Овие причини вклучуваат метаболички промени како што се зголемена инсулинска резистенција и акумулација на висцерални масти, намалување на волуменот на црниот дроб и протокот на крв со возраста, што ја намалува неговата ефикасност, како и хормонални промени кои го поттикнуваат складирањето на масти. Токму овие хормонални промени се директно поврзани со зголемениот ризик кај жените во постменопауза.
И двајцата лекари предупредуваат дека нелекуваната масна болест на црниот дроб го зголемува ризикот од кардиоваскуларни заболувања, срцев удар, мозочен удар и откажување на црниот дроб. Затоа раното откривање и лекување се клучни.
Скриен симптом кој често се занемарува
Замастениот црн дроб се развива бавно и често без очигледни знаци. Д-р Морели го нарекува „тивко заболување“бидејќи обично нема симптоми во раните фази. „Повеќето луѓе дознаваат дека го имаат само преку рутински крвни тестови кои покажуваат покачени ензими на црниот дроб или преку тестови за снимање, како што се ултразвук, кои се прават од други причини“, објаснува тој.
Сепак, двајцата лекари истакнуваат дека постои еден ран симптом кој често се занемарува. „Кога се појавуваат симптоми, првиот често е необјаснив замор или општо чувство на малаксаност“, вели д-р Морели. Д-р Џанардан се согласува.
Тој додава дека: „Симптомите се многу благи и честопати доста неспецифични. Најчестата поплака е заморот, што секако е нешто што многумина од нас го доживуваат секојдневно.“
Причината, вели тој, е што црниот дроб станува помалку ефикасен во претворањето на храната во енергија.
Други рани знаци и напредни фази
Покрај заморот, д-р Џанардан вели дека некои пациенти се жалат на чувство на исполнетост или тапа болка во горната десна страна на стомакот, што може да биде резултат на зголемен црн дроб. Доколку ги почувствувате овие симптоми, двајцата лекари советуваат што поскоро да посетите лекар.
Како што напредува болеста, може да се појават посериозни симптоми, вклучувајќи пожолтување на кожата или очите, оток на нозете или стомакот, чешање на кожата, вени во облик на пајажина, ментална конфузија и необјаснето слабеење на мускулите.
„Опциите за третман за вакви пациенти се поограничени, поради што е важно да се фокусираме на идентификување на факторите на ризик и ран скрининг“, вели д-р Џанардан.
Како да се намали ризикот и да се промени ситуацијата
Добрата вест е дека можете значително да го намалите ризикот од замастен црн дроб, па дури и да го вратите неговиот развој ако веќе го имате.
„Најдобриот начин да се спречи замастен црн дроб поврзан со метаболичка дисфункција е да се одржува здрав начин на живот преку исхрана и вежбање. Целта е да се спречат метаболичките состојби што предизвикуваат замастен црн дроб“, вели д-р Џанардан.
Првиот чекор е да соработувате со вашиот лекар за да управувате со сите постоечки медицински состојби.
Кога станува збор за исхраната, двајцата лекари препорачуваат медитеранска исхрана, богата со растителна храна, растителни влакна, протеини од растенија или риба и умерени количини на здрави масти. Д-р Морели советува ограничување на внесувањето алкохол и шеќер, главните двигатели на болеста.
„Вежбањето треба да вклучува и аеробни и вежби за сила“, додава д-р Џанардан, а д-р Морели препорачува цел од 150 минути физичка активност неделно.
Иако е идеално да се усвојат овие навики пред педесетгодишна возраст, никогаш не е предоцна.
„Губењето само од три до пет проценти од телесната тежина може да ги намали мастите во црниот дроб, а губењето од седум до 10 проценти може дури и да ги поправи лузните“, објаснува д-р Морели.
Последиците од заболувањето на масниот црн дроб се опасни по живот, но можат да се избегнат. Справувањето со постојните состојби и усвојувањето здрави навики се клучни за спречување, па дури и за лекување на оваа болест.
