Современите истражувања покажуваат дека умерените и контролирани предизвици можат да придонесат за зајакнување на телото и умот – додека нивното целосно отсуство може да биде исто толку неповолно како и прекумерниот стрес.
Стресот долго време се смета за една од главните причини за болести – од срцеви проблеми до нарушувања на менталното здравје. Сепак, сè поголем број истражувања укажуваат на посложена слика: не секој стрес е штетен. Напротив, одредени форми на стрес можат да бидат корисни, па дури и неопходни за здравјето, објавува rts.rs.
Како што покажуваат неодамнешните истражувања, клучот не е во елиминирањето на стресот, туку во неговото правилно „дозирање”. „Целта не е да се елиминира стресот, туку да се оптимизира“, велат експертите од Масариковиот универзитет во Чешка.
„Добар“стрес: механизам што може да делува корисно
Научниците го нарекуваат овој феномен хормеза – процес во кој краткорочен, умерен стрес ги активира природните одбранбени механизми на телото.
Ова значи дека телото, кога е изложено на контролирани предизвици, не само што се брани, туку и станува посилно, ја зголемува отпорноста на болести, ги подобрува когнитивните функции, ја стимулира регенерацијата на клетките и ја зголемува прилагодливоста на организмот.
„Одредени стресори – во вистинс ката мера – активираат механизми што го штитат и обновуваат телото“, според истражувачки труд од чешки психолози за влијанието на стресот врз здравјето.
Видовите стрес што ни се потребни
Истражувањата издвојуваат неколку клучни „здрави“стресори кои порано беа природен дел од животот: Физички напор (вежбање), изложеност на студ и топлина, повремени ограничувања во исхраната (пост/повремено постење), јадење првенствено растителна храна, т.е. производи без месо, но исто така и ментални и емоционални предизвици.
Овие фактори дејствуваат како „активатори” што иницираат внатрешни системи за поправка и адаптација.
Сепак, како што додаваат истражувачите, можен проблем се крие во современото општество, каде што има помалку вакви предизвици. Парадоксално, современиот живот отстрани многу од овие природни стресори.
Затоа е потребно да се земат предвид фактори како што се: постојана достапност на храна, климатизирани простори, недостаток на физичка активност, намалена изложеност на природни услови.
Последицата е дека телото ги губи стимулите што му се потребни за правилно функционирање. „Недостатокот на добар стрес станува сериозен ризик по здравјето“, се вели во студијата.
Тенка линија: кога стресот станува штетен
Клучната разлика помеѓу корисен и штетен стрес лежи во интензитетот и времетраењето.
Добриот стрес е краткотраен, умерен и завршува со успешно закрепнување. Од друга страна, лошиот стрес е хроничен, неконтролиран и нема период на закрепнување.
Исто така, постои стрес од кој можат да се извлечат позитивни ефекти.
„Хормезисот подразбира благ до умерен стрес со кратко траење. Претерувањето со него – без разлика дали е при тренинг, постење или изложеност на студ – може да има спротивен ефект“, предупредуваат психолозите.
Како стресот влијае на мозокот и телото
Истражувањата покажуваат дека умерениот стрес може да ја подобри меморијата и учењето, да го стимулира растот на нови мозочни клетки, да ја зголеми концентрацијата и енергијата и да го активира имунолошкиот систем. Исто така, начинот на кој го доживуваме стресот игра важна улога. Стресот може да го подобри фокусот и енергијата.
Научниците истакнуваат дека не е важен само стресот, туку и нашиот став кон него. Луѓето кои го гледаат стресот како предизвик, а не како закана, честопати имаат подобри здравствени исходи.
Оваа „расположение“може да влијае на: хормоналниот одговор, нивото на анксиозност и со тоа на долгорочното здравје.
Практични совети: како да се воведе „добар“стрес
Истражувањата покажуваат дека малите, постепени промени можат да имаат голем ефект, како што се кратки интензивни тренинзи, завршување на туширањето со ладна вода, ограничено време за оброци, поразновидна исхрана базирана на растенија, излегување од зоната на удобност преку ментални предизвици.
Заклучок
Потребно да се балансира стресот, а не да се обидуваме да го избегнуваме по секоја цена, според експертите. Современата наука сè повеќе потврдува дека стресот е неизбежен – но и неопходен. Правилно дозираните предизвици му овозможуваат на телото да се адаптира, зајакне и одржи рамнотежа во условите на современиот живот, бидејќи, како што заклучија психолозите во истражувањето: „Без доволно стрес – стануваме послаби“.
